Bata-brom-fiets

Batavuus Bilonet Sport uit 1958

Iedere zaterdagochtend wordt er geklust bij mijn ouders op de boerderij. Zo ook op 18 januari. Het was weer tijd om de afrastering van het landje bij oma Wildeman te vernieuwen. Het is het land waarop oma na het overlijden van opa een huisje liet bouwen. Vlak achter de garage waar mijn opa zijn garagebedrijf had gevestigd en waar tegenwoordig mijn oom en neef hun bedrijf in motoren voeren. Het land kwam in het bezit van mijn moeder. Mijn moeder was de schakel tussen enerzijds de ‘motor’-kant van de familie en anderzijds de ‘paarden’-kant, de kant van mijn vader.

Om 10.00u was het koffietijd en toevallig was ik even aangewaaid. Of ik mijn metaaldetector mee had, want ome Jan was de nijptang verloren. “Natuurlijk, die ligt standaard achter in mijn auto”, was mijn antwoord.

Ik op zoek. De afrastering was al verwijderd dus had ik ruim baan om naar ‘oud ijzer’ te zoeken. Helaas kon ik de nijptang niet vinden.

Wat ik wel aantrof op zo’n 30 cm diepte? Een piep klein dashboardje van een oude brommer.

Dashboard Batavus bromfiets.

Het bleek om het dashboard van een Batavus te gaan of zoals ome Mart altijd zegt, een Batafiets. Een Bata-brom-fiets in dit geval. Het metaal was wit geverfd, waarschijnlijk dus niet van de eerste eigenaar afkomstig. De oorspronkelijke kleur was zwart.

Na wat speurwerk op internet kwam ik er achter dat het om een model uit de 50-er jaren ging. Uit 1957 of 1958. Het betreft de Batavus Touring G50 of de Batavus Bilonet Sport. Het zijn zover ik kan nagaan de enige modellen waarbij het chromen logo aan het dashboard bevestigd zat.

Mijn fantasie gaat terug naar de jaren 60, de tienerjaren van mijn ouders. In die tijd moet er iemand zo’n brommer gehad hebben. Wat jammer dat ik het opa en oma niet meer kan vragen, maar wie weet helpt dit blog bij het oplossen van de vraag wie er in Spoolde in de jaren 60 een dergelijke Bata-brom-fiets heeft bereden.

Duitse Mittelstollen

Het was een prachtige nazomeravond in augustus. Aangenaam temperatuurtje. Heerlijk om even naar buiten te gaan. Maar ja, dan is sinds kort de vraag, ga je met de hond of met de piepstok. Dit keer had Buddy geluk. We zijn naar Wilsum gereden om een heerlijke wandeling naar de IJssel te maken.

Het was al weer een tijdje geleden dat ik hier in de uiterwaarden geweest was. Destijds was het project ‘Ruimte voor de rivier’ net afgerond en heb er toen met mijn metaaldetector enkele uurtjes doorgebracht. Helaas zonder noemenswaardig resultaat. Nu was het vooral genieten van Buddy.

Die week ben ik nog een keer teruggegaan naar die prachtige locatie. Dit keer natuurlijk met de piepstok. Ik besloot om me vooral te focussen op het grindpad. Normaliter niet ideaal om te graven, maar technisch gezien wel de grootste kans om iets te vinden. De paden worden immers vaak gemaakt van bouwafval van gesloopte boerderijen.

En als je dan aan het spitten bent op zo’n ‘zandpad’ komen er vrijwel altijd wel wandelaars langs. En dan is het natuurlijk leuk om even een praatje te maken of mensen te laten schrikken met de opmerking: “Wilt u doorlopen, ik heb een Duitse bom gevonden die ieder moment kan ontploffen!” Leuk joh, die verbaasde gezichten.

Toch was mijn grap niet geheel onrealistisch. Dat bleek toen ik op datzelfde pad iets zag glimmen. Ik was er al een paar keer overheen gelopen. Het leek een steen, maar wel een verdachte…

Nadat ik hem uitgegraven had bleek het i.d.d. bingo te zijn. Het leek een soort van trekhaak. Slechts 20 cm lang, maar iets anders kon ik niet bedenken.

Is het een trekhaak?
Nee, een Mittelstollen.

Voor een goede determinatie post ik mijn vondsten altijd in de Facebook groep Bodemvondsten SN. Hier zitten bodemzoekers met allerlei specialiteiten. Dit keer is mijn bericht: “Hallo smid, wat is dit?”.

Binnen een paar uur heb ik antwoord op mijn vraag. Het is een Mittelstollen afkomstig van een Duitse panzer III of IV. Het ding werd in de tweede wereldoorlog gebruikt om met de tank beter over drassige ondergronden te kunnen rijden.

Duitse Panzer III-tank

Op internet vind ik allerlei tekeningen waarop uitgelegd staat hoe de Mittelstollen werken. In feite zijn het een soort adapters die aan de rupsen bevestigd worden.

Uitleg gebruik Mittelstollen voor Engelse verzamelaars.
De Mittelstollen aangebracht op de rups van de Panzer III-tank.

Op de site van www.poldermastenbroek.nl vind ik een uitvoerige beschrijving van de aangelegde tankwallen. Ik heb hier eerder al over geschreven. Nu heb ik dus een concreet stukje WOII-geschiedenis in handen. Langzaamaan vallen alle puzzelstukjes in elkaar, want aan de overkant van de IJssel heb ik eerder al een granaathuls gevonden, afkomstig uit de wijk Onderdijks. Misschien wel afgeschoten door de Duisters met hun Panzer III-tank.