Bepaalde dingen zijn uit de tijd. Zo hadden wij vroeger van die dikke postcodeboeken, telefooncellen en praatpalen. Onbekend bij de jeugd van tegenwoordig. Maar er zijn ook voorwerpen van vroeger waar ik het bestaan niet van wist. Een luns is zo’n ding. Hoe hij eruit ziet? Nou zo:
Het heeft de vorm van een lepel en is gemaakt van ijzer. Gesmeed van ijzer moet ik zeggen. Ik heb er drie gevonden, vrijwel in 1 gat. In de buurt van Hasselt in de Mastenbroekerpolder. Ze zijn alle drie verschillend van afmeting en gewicht. Dat duidt op hand made. Gezien de bijvondsten (zoals een kanonskogel) gaan mijn gedachten naar de 16-18e eeuw. Daarna werd het meer industrieel allemaal.
Maar goed. Wat is het dan? Als ik ze wat ontroest en goed bekijk dan zie ik bij eentje dat er aan het eind van de steel een gaatje heeft gezeten. Nu dichtgeroest. Bij de andere twee zie ik het niet.
Ik besluit mijn detectorvrienden om raad te vragen. Al snel komt iemand met de term ‘luns’. Een soort borgpen voor het fixeren van een wagenwiel aan een as.
Dat zou goed kunnen. Door dat gat moest dan zeker een soort splitpen. De borg van de borg.
Ik speur op internet naar plaatjes van oude koetsen, maar ik vind geen gelijke. Totdat ik mijn zoekterm verander in ‘onderstel van een kanon’. Ook hiervoor bestaat een oud woord ‘affuit’. En ja hoor. Hier zit een luns aan, aan beide kanten eentje.
Oeh, da’s interessant en past ook in het verhaal van mijn gevonden kanonskogel van 60mm.
Ik zoek nog even verder en vind meer afbeeldingen van kanonnewagens .
Dan rest nog de vraag hoe drie lunsen in de bodem van Mastenbroek terecht zijn gekomen. Zijn ze echt van een affuit? Of toch van een ‘gewone’ koets? Zou natuurlijk kunnen, maar ik hou het op een kanonnewagen. Aan deze kant van Hasselt hebben in de 16e eeuw wel een paar legertjes gelegen. Hoe dat eruit moet hebben gezien heb ik aan AI gevraagd.
Jammer dat hij er geen luns ingetekend heeft…
